Our Place in the World: A Journal of Ecosocialism

Thursday, April 2, 2026

3680. Leonard Susskind: Why Reality Is Not Real

By Leonard Susskind, February 24, 2026

Wednesday, April 1, 2026

3679. Are Mathematical Objects Real?

By Stephen Ferguson, Philosophy Now, 1997

I work on the philosophy of mathematics – in fact, I’m just finishing off my PhD dissertation. When I meet people and they ask what I do, they always look puzzled by my reply. Typical responses include surprise that mathematics has a philosophy, complete bewilderment, or else they conclude that I must do some form of esoteric mathematics and confess that they could never get their head round maths when they were at school. The situation is usually slightly better when I meet other philosophers – they know that it has something to do with Bertrand Russell; sometimes they will mention Wittgenstein or even Frege or Gödel. But no-one ever seems to be able to put their finger on just what it is that I do.

In a nutshell, the philosophy of mathematics deals with the special problems that arise from our possession of mathematical knowledge. Therefore it is a branch of epistemology, the study of how we know things, just as philosophy of science and philosophy of perception are. Unlike other forms of knowledge, where we learn by experience, mathematical knowledge seems to be purely concerned with the realm of thought. In addition to specific questions about mathematics, discussion also concerns how mathematical knowledge fits into the broader scheme of things, and more general accounts of our cognitive capacities.

Truth is generally considered to be a matter of correspondence between our thoughts and language on the one hand and reality on the other. As mathematical statements are (hopefully) true, this suggests that the objects referred to in these statements – numbers, sets, functions, etc. – must exist. In the past twenty years, two questions generally attributed to American philosopher Paul Benacerraf have become paramount. They are:

1) given that mathematical objects don’t have causes or effects, how can we refer to them?

2) given that mathematical objects don’t have causes or effects, how do we have any knowledge of them?

These have been called Benacerraf’s twin puzzles of Referential and Epistemic Access. As you can imagine, there has been much debate about different ways to explain these puzzles.

In what follows, I would like to outline some of the main responses to these puzzles, to pass on some of the feel for the philosophy of mathematics, after which I’d also like to outline the position that I advocate myself.

I. Mathematical Realism

There are three, not entirely separate, main lines of response to these puzzles, which are usually adopted depending upon whether the philosopher thinks that there really are numbers, in the same way as there are tables, chairs and beermugs – this is what is called a realist or platonist response. Alternatively, they might deny that there really are numbers, and explain our apparent commitment to them as a convenient fiction, claiming roughly that mathematics is not about some abstract realm of mathematical objects, but about certain concepts which we employ: this might be called an anti-realist strategy. Thirdly, there are those who argue that to concentrate upon individual objects – such as natural numbers or sets – is the cause of the problems; instead we should be concerned with mathematical structures. Typically structuralists also espouse some form of realism about structures, but this is not always the case.

There are three main arguments for mathematical realism. The first, put forward by German mathematician Gottlob Frege (1848- 1925) relies on the reality of language. He argued that where our language does genuinely engage with the world, singular terms (what he called Proper Names) refer to, or stand for, objects. So the proper name ‘chair’ refers to an actual object. He suggested that true statements such as those of numerical identity (e.g. 2+2=4) supply the requisite contexts to conclude that numerals too refer to objects, i.e. that numbers are objects. This is sometimes called linguistic or semantic realism, because of the prominence of language in this account.

The second argument is due to Kurt Gödel, the logician who had the office next door to Einstein at the Institute of Advanced Studies at Princeton. Gödel argued that mathematicians are able to perceive mathematical objects using a special faculty of intuition. This is Platonism proper (with a capital ‘p’) because, as with Plato’s theory of the forms, an abstract realm is postulated as well as a means of being acquainted with that realm.

Thirdly, Hilary Putnam – one of America’s most influential philosophers today – has put forward an argument based on Quine’s arguments for epistemological holism. Quine contends that our knowledge is a unity, and that it is not possible to isolate one aspect of our knowledge from all others. Putnam’s argument runs like this – if we take our scientific theories seriously, we are committed to believing in the entities postulated by those theories, even when it isn’t possible to experimentally verify their existence. However, if our knowledge really is holistic, as Quine claims, then the theoretical entities aren’t the only objects to which we commit ourselves by accepting a theory: as mathematics is involved in expressing physical theory, we are also committed to accepting the existence of mathematical objects. This is the Indispensability Argument – so called because mathematics is indispensable in science.

II. Anti-realism about mathematics

Traditionally two positions oppose platonism: Intuitionism and Formalism. Recently a variety of new anti-realist positions have also been articulated, notably Quasi-realism and Irrealism. More of them later.

Intuitionism was first put forward as a philosophical account of mathematics by Dutch mathematician Jan Brouwer (1881-1966) as an alternative to Platonism. According to him, mathematics is not about an abstract realm of mind-independent objects, but rather about the creation of mathematical objects by the human mind. Rather than a statement being true or false of some preexisting mathematical reality, he argued that we create that reality as we go. Mathematical statements are true or false when they deal with objects already created, but neither true nor false when they break new ground. So what logicians call the Law of Excluded Middle – that for every statement, either it or its negation is true – must be rejected, if Brouwer is correct. But as the proofs of certain results in ‘classical’ mathematics rest essentially on the use of this Law, denying it requires us to rethink much of the subject.

Over the past 30 years, Michael Dummett, sometime professor of logic at Oxford, has argued for Intuitionism by attacking Frege’s semantic arguments for realism. On the basis of the Law of Excluded Middle, classical mathematics is committed to the existence of statements which are true, but which we cannot prove are true; these are known as evidence transcendent truths. A good example is Goldbach’s conjecture that every even number is the sum of two primes. Most mathematicians are reasonably certain that this is true, but as proving it would involve finding the prime components of infinitely many even numbers, such a proof could never be completed. Dummett’s arguments concern how we learn mathematics; someone has to teach us, and moreover, we have to be able to show that we’ve understood what we’ve been taught. He argues that if knowing the meaning of a statement is knowing what the terms within it stand for, as Frege claimed, then we would never be able to learn the meaning of evidence transcendent statements, as no-one could show us the truth of them. This has become known as semantic anti-realism, and like the Intuitionism that inspired it, if correct, will involve the rejection of the Law of Excluded Middle.

Like Intuitionism, Formalism opposes the Realist conception of truth which supports Platonism. The usual interpretation of Formalism is that it treats mathematics as being fictional or like a game; but this would be a misinterpretation of at least one Formalist – the most famous of all: David Hilbert (1862-1943). His attempts to deflate the metaphysical worries about truth might be put in modern terms by saying that there is nothing more to truth than is entailed by a principle of correspondence so weak as to be a platitude:

‘P’ is true if and only if P

More recent attacks on Realism have come in the form of Quasi-realism and Irrealism. Quasi-realism is a term coined by Simon Blackburn, in connection with debates in the philosophy of language and in ethics. He suggests that in certain discourses, although the surface grammar has a certain shape, it misrepresents the underlying logical structure of the syntax. This enables us to carry on our various linguistic practices, without being bogged down with burdensome philosophical commitments – such as to the existence of non-physical objects. Geoff Hellman has used this strategy to suggest that mathematical statements are not straightforward indicative claims, but instead that they are subjunctive claims about what the consequences would be if there were such objects as numbers or sets.

Quasi-realists accept that mathematical statements are true, but deny that there are any numbers, sets or functions corresponding to the names occurring in the surface grammar. lrrealists on the other hand, such as Hartry Field, have argued that mathematical language should be taken at face value, but as there are no such objects as those named in the statements of mathematical theories, these statements must be false. Field takes his task as two-fold: to show that what he takes to be the main argument for mathematical realism – the Indispensability Argument – is misguided, and to show that despite mathematical statements being false, they can nevertheless be useful. He accounts for the usefulness of mathematics by demonstrating that all mathematics satisfies a certain principle of normativity which he calls conservativeness; Inputting true information into the mathematical machinery will result in output which is also true. He argues that this principle of conservativeness shows that mathematics is ultimately no more than a convenient shortcut, and that science can be conducted without express mention of mathematics.

III. Structuralism

Unlike most of the mathematics studied by professional mathematicians, the surface grammar of arithmetical practice suggests that particular objects are at stake. But when it comes to the items studied by working mathematicians, it is not objects but structures which are of prime importance. One typical mathematical structure is the group : given a set g and a binary operation +, ⟨g, +⟩ is a group if the following hold:

(G-i) closure – for any a, b in the set, there is some c in the set such that a+b=c;

(G-ii) identity – there is an element, e, so that for any element a, a+e=e+a=a;

(G-iii) inverses – each a element has another element, b, related to it, so that a+b=b+a=e. This is the inverse of a, written a^-1;

(G-iv) associativity – for any a, b, c in the set (a+b)+c=a+(b+c).

Rather than think of any individual object in the structure as having an important mathematical role, the key insight when dealing with structures is that the whole structure is mathematically important: no part of it can perform in isolation. Perhaps the best way to grasp the mathematical concept of structure is to consider physical structures. In his forthcoming book, Stewart Shapiro describes structures as being similar to sports teams. Take a typical football team: there is a goalkeeper, players in central defence, midfield and with the strikers up front. Some teams may play with three strikers, others with two: these then have a different structure.

Now consider the problems that faced platonism: like numbers, positions in a football team are not physical things, so how do we have knowledge of them? The obvious answer is that we come to know what role a goalkeeper plays by watching several instances of goalkeepers, and abstracting what is common to all of them. We would be missing something if we thought that all goalkeepers had brown hair: what is important is the role that they play within the structure – within the team. The structuralist argues that if all of mathematics is considered structurally (not just the obvious algebraic structures such as groups, but also areas such as arithmetic) then this perspective offers simple solutions to various philosophical worries, such as Benacerraf’s twin puzzles.

We learn mathematics by spotting patterns – by what is called pattern recognition. In fact, Resnik argues that we would be better off talking generally in terms of patterns than structures, but the differences is merely terminological. Both Resnik and Shapiro, two of the most influential structuralists, have argued that mathematical knowledge comes by first experiencing various ‘concrete’ or physical patterns, and then abstracting to the underlying structure.

I’ve already briefly mentioned Geoff Hellman’s modal structuralism, as an example of a quasi-realist strategy; like Shapiro and Resnik, he takes the philosophical problems with platonism to stem from its focus on mathematical objects, and suggests that a structurebased account would remedy this. Unlike Shapiro and Resnik however, he bases his structuralism not on pattern recognition, but on the thought that structures describe the possible combination of objects, and so takes statements of mathematics to be concerned with our grasp of what is possible and what is necessary.

Structuralism is attractive because it offers an account of the subject matter of most of modern mathematics – unlike platonism which focuses almost exclusively upon the mathematics with which the man in the street is familiar. However, the exact shape of the structuralist’s arguments are worth considering in closer detail. First there is this obvious desire to account for mathematical practice. Secondly, the claim that ‘All mathematics is structural’ is made for strategic rather than philosophical reasons. By this I mean that it gives the structuralist certain advantages. For example, without this claim, the structuralist’s theories would only apply to the obviously structural areas of mathematics, such as the theory of groups mentioned above. In order for structuralism to be an alternative to platonism, the structuralist needs to show that this view also applies to ordinary mathematics, i.e. to arithmetic.

The usual way to do this is to show the adequacy of the structural view of number. Rather than think of the natural numbers as being a collection of individual objects, it is possible to think of them as a structure, with each element of the structure being the successor of another element of the structure. Nothing can be said about any of these elements, except for the relationship it holds with the others. What distinguishes such structures from those of algebra, is that the underlying pattern of the natural numbers is categorical – for any given cardinality, all the models of the structure are the same. In the algebraic case, as with football teams, there may be different models of the structure, exhibiting differences similar to the differences between one team with three strikers, and another having only two.

IV. Modest structuralism

I’ve never been convinced that the structuralist is correct about arithmetic – I’ve always thought that the intuitive differences between, on the one hand, systems such as the natural numbers, real and complex numbers, and on the other, structures such as groups, was more than just a matter of the number of models of a theory.

I do think that the structuralist is basically correct about abstract algebra – which has led me to try to produce an account which retains all of the intuitive appeal of Frege’s platonist account of ordinary mathematics, along with the structuralist’s account of professional mathematics. Recall that Frege offered linguistic arguments for his conception of numbers as objects: to offer a two-fold account such as I’ve just proposed, entails giving reasons based on the features of mathematical language, to suggest why structures and systems might differ.

As well as considering arithmetic, Frege also wrote about the properties of ordinary language. He argued that in most sentences, terms which stood for the same object could be exchanged without changing the truth value of the sentence. For example, if it is true that:

(A) Lois Lane loves Clark Kent

then it is also true that:

(B) Lois Lane loves Superman.

However, in certain contexts, this breaks down. We all know that for the longest time, Lois was unaware of Superman’s secret identity, so it is false to say that:

but true to say that:

(D) Lois Lane believes that Superman is Superman.

Frege concluded that in non-indicative statements, proper names do not in fact stand for the objects they usually refer to, but instead proper names refer to the way in which we usually work out what the reference is, i.e. what he called the sense of the name.

Like statements of belief, statements of modality also cause problems for reference. Recall that Hellman argued that structures deal with the possible combinations of objects; this suggests that mathematical statements are not straightforward indicative claims, but instead that they are subjunctive claims about the consequences were there such objects as numbers or sets.

It is possible to combine these two approaches: I claim that statements of arithmetic are indicative propositions, and so the proper names that they contain make essential reference to objects: so numbers are objects. But statements of structural mathematics are not indicative – they are subjunctive statements about the consequences were there objects arranged in such-andsuch a fashion and so do not refer in the same way that arithmetical statements do.

V. Conclusions

I’ve tried to convey some of the main issues in the philosophy of mathematics, and hopefully have managed to make it appear accessible and interesting. Just about everything on the bibliography below is readable, although it varies in technical difficulty; for example, Shapiro’s first book is full of logical detail, while his second book contains virtually no complicated logic at all.

I have hinted that the philosophy of mathematics deals with whether there really are numbers, sets and functions. Different positions such as platonism, intuitionism and formalism offer different ways of tackling these questions; structuralism on the other hand, offers a radically different approach, providing a new perspective on the debates.

Rather than accept the structuralist slogan ‘All mathematics is structural’, I prefer to think of there being structural and non-structural areas of mathematics, and give separate though not independent accounts of each area, based on the differences in the context of statements of those discourses.

Bibliography
Benacerraf, P (1965) ‘What numbers could not be’, Philosophical Review 74, pp47-73; (1973) ‘Mathematical Truth’, Journal of Philosophy 70, pp661-80 – Putnam, H (1983) Philosophy of Mathematics: Selected Readings 2nd edition, Cambridge University Press

Blackburn, S (1984) Spreading the word. Oxford: Clarendon Press

Brouwer, J (1949) ‘Consciousness, Philosophy and Mathematics’, in Benacerraf & Putnam (1983), pp90-6

Dummett, M (1973) ‘The philosophical basis of Intuitionistic Logic’, in Benacerraf & Putnam (1983), pp97-130

Field, H (1980) Science without numbers. Oxford: Blackwell

Frege, G (1879) Die Grundlagen der Arithmetik; trans. Austin (1950) as Foundations of Arithmetic. Oxford:Blackwell; (1893) Die Grundgesetze der Arithmetik. Vol I, Olms: Hildesheim

Gödel, K (1947) ‘What is Cantor’s Continuum Problem?’, American Mathematical Monthly 54, pp515-25, reprinted in Benacerraf & Putnam (1983), pp470-86

Hellman, G (1989) Mathematics without number. Oxford; Clarendon Press

Putnam, H (1971) Philosophy of Logic. New York: Harper

Resnik, M (1981) ‘Mathematics as a science of patterns: Ontology and Reference’, Noûs 15, pp529-49; (1982),‘Mathematics as a science of patterns- Epistemology’, Noûs 16, pp95-105

Shapiro, S (1991) Foundations without foundationalism. Oxford Logic Guides 17, Oxford University Press; (forthcoming) Philosophy of Mathematics: Structure and Ontology. Oxford University Press

Wright, C (1983) Frege’s conception of numbers as objects. Scots Philosophical Monographs, Aberdeen University Press

Saturday, February 21, 2026

3678. سیاست خارجی دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ

کامران نیری، نقد اقتصاد سیاسی، ۲ اسفند ۱۴۰۴

یاد داشت نویسنده: با تشکر از پرویز صداقت، سر دبیر و ناشر نقد اقتصاد سیاسی که «میدانی برای دگر اندیشی» در ایران است. جهت دریافت نسخه پی دی اف مقاله از این لینک استفاده کنید.

*. *. *

در این مقاله، سیاست خارجی دونالد ترامپ را با تمرکز بر دوره‌ی دوم ریاست جمهوری او بررسی خواهم کرد. پژوهش‌های آکادمیک متعددی درباره‌ی این موضوع وجود دارد. سؤال جالب در این مورد این است که آیا استراتژی و تاکتیک‌های ترامپ در سیاست خارجی عمدتاً به ابتکار خود اوست یا پاسخی به ساختار بین‌المللی در حال تغییر است.

صفوی پور و جلال راد (۲۰۲۵) استدلال می‌کنند که ترامپ «فلسفه‌ای جدید» را ترویج می‌دهد که با دیدگاه «نخست، آمریکا»[i] همسو است: موضع‌ حمایت از صنایع داخلی و ضد جهانی‌سازی[ii] که طرفدار توافقات دوجانبه و نه معاهده‌های چندجانبه است. بنابراین، ترامپ در حال فروپاشاندن‌ نهاد‌های بین‌المللی چندجانبه‌ای است که پس از جنگ جهانی دوم و به ابتکار آمریکا به‌وجود آمده است.

غفاری‌زاده (۲۰۲۵) نیز به همین ترتیب استدلال می‌کند که ترامپ با استفاده از تعرفه‌ها و قدرت نظامی، به‌دنبال «صلح از طریق قدرت» است.

ندلیکوویچ و ژیووجینوویچ (۲۰۲۵) انگیزه‌های استراتژیک در سیاست خارجی ترامپ در سال ۲۰۲۵ را با قرار دادن تصمیمات او در چارچوب گزینه‌های گسترده‌تر استراتژی کلان (مانند انزواطلبی، مشارکت گزینشی) تحلیل و استدلال می‌کنند که اقدامات ترامپ بازتاب اولویت‌های تجاری استراتژیک منسجمی است که در بستر تداوم و سازگاری تحولات جهانی شکل گرفته‌اند.

یاسمین و هوزن (۲۰۲۵) تحلیلی نظام‌مند از رویکرد «نخست، آمریکا» ترامپ ارائه می‌دهند و منشاء انگیزه‌های او را در ملی‌گرایی و گزینه‌هایی که روابط بین‌المللی‌گرایی لیبرال را به چالش می‌کشد و تعهدات جهانی آمریکا را دگرگون می‌کند، توضیح می‌دهند.

اسمولینسکی و همکاران (۲۰۲۵) نظریه‌ی چانه‌زنی برای دست‌یابی به یک معامله‌ی مناسب با بررسی مجموعه‌ای از تحلیل‌های تخصصی کمپین تعرفه‌ای ترامپ در سال ۲۰۲۵ را بررسی می‌کنند و نشان می‌دهند که ریشه‌ی انگیزه در چانه‌زنی از موقعیت قدرت، چگونه سیاست اقتصادی خارجی آمریکا را شکل می‌دهند.

نقص این رویکردها در بررسی تاریخی «صلح آمریکایی» (Pax Americana) در دوره‌ی پس از جنگ جهانی دوم است که بسیاری آن را قرن آمریکایی هم نامیده‌اند. این دوره که با رهبری ایالات متحده که به‌جای بریتانیا به‌عنوان قدرت مقدم در امپریالیسم غربی مشخص شده بود، از سال ۲۰۰۸ به بعد، جای خود را به نظم چندقطبی جهانی داد که هم‌چنان در حال تغییر و تحول است. من معتقدم، همان‌طور که در ادامه توضیح خواهم داد، افول نسبی آمریکا و همزمان افول نسبی امپریالیسم غرب پیش‌زمینه‌ی ظهور جنبش «آمریکا را دوباره باعظمت کنیم»[iii] و «نخست، آمریکا» است که ترامپ رهبری آن را به عهده گرفته و در نتیجه منشاء استراتژی و تاکتیک‌های سیاست خارجی ترامپ است.

ما هم‌اکنون شاهد بحران در جبهه‌ی امپریالیستی غرب هستیم. در شصت‌و‌دومین کنفرانس امنیتی اروپا (۱۳ تا ۱۵ فوریه)، امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، گفت: «اروپا در حال تسلیح مجدد است، اما اکنون باید فراتر برویم.» او استدلال کرد که اروپا برای تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ باید به یک قدرت اقتصادی و نظامی بدل شود: «اروپا باید به یک قدرت ژئوپلیتیکی تبدیل گردد.» (لندلرو همکاران، ۱۳ فوریه ۲۰۲۶).

پیش‌تر، صدراعظم آلمان، فریدریش مرتز، پیشنهاد داده بود که اقدامات دولت ترامپ در سال گذشته به این معناست که ادعای ایالات متحده برای رهبری جهانی «به چالش کشیده شده و احتمالاً دیگر پایا نیست.» (همان‌جا) او ادامه داد: «نظم بین‌المللی مبتنی بر حقوق و قوانین در حال حاضر در حال نابود شدن است... این نظم، با وجود نقص‌هایی که حتی در دوران اوج خود داشته، دیگر بر آن اساس وجود ندارد.»

مرتس، صدراعظم آلمان، مانند مکرون، طرفدار اروپای نظامی قوی و خواهان کاهش وابستگی اقتصادی به ایالات متحده شد. نیویورک تایمز گزارش داد که «آلمان مذاکراتی را با فرانسه، که یک قدرت هسته‌ای است، برای ایجاد چتری هسته‌ای برای اروپا آغاز کرده است.»

فرانسه و بریتانیا تنها کشورهای اروپایی هستند که سلاح هسته‌ای دارند. اما تنها فرانسه عضو اتحادیه‌ی اروپا است، اگرچه هر دو کشور عضو ناتو هستند. مکرون سال گذشته گفته بود که به درخواست مرتس، او آماده است که متحدان اروپایی را با چتر هسته‌ای فرانسه پوشش دهد.

در حال حاضر، ایالات متحده پوشش هسته‌ای به متحدان عضو ناتو خود در اروپا ارائه می‌دهد. با این حال، در سال گذشته، اقدامات دولت ترامپ اعتماد به این رابطه را تضعیف کرده است. به‌ویژه، تلاش ترامپ برای «به دست آوردن» گرینلند، مستعمره‌ی دانمارک، به هر وسیله‌ای که لازم باشد، از جمله زور، احتمال جنگ بین آمریکا و دانمارک را که توسط قدرت‌های اروپایی دیگر حمایت می‌شد، مطرح کرد. این به معنای شکاف هرچند موقتی در ناتو به عنوان نیروی مسلح امپریالیسم غربی به رهبری ایالات متحده بود. اروپا از طریق ناتو در جنگ اوکراین همکاری نزدیکی با دولت بایدن داشت که به بهانه‌ی مهار کردن توسعه‌طلبی روسیه صورت می‌گرفت. در واقع، این ناتو بود که در دهه‌های پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تا مرز روسیه گسترش یافت‌، در حالی که مسکو پیش‌تر پیمان ورشو را منحل کرده بود. پیمان ورشو، که رسماً به‌عنوان‌ی «معاهده دوستی، همکاری و کمک متقابل» شناخته می‌شد، یک معاهده‌ی دفاع جمعی بود که در ماه مه ۱۹۵۵ در ورشو، لهستان، میان اتحاد جماهیر شوروی و هفت جمهوری «سوسیالیستی» در اروپای مرکزی و شرقی در دوران جنگ سرد امضا شد. سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) که در سال ۱۹۴۹ تأسیس شد، یک اتحاد نظامی بین‌دولتی میان ۱۲ کشور عضو است. ناتو در دوران جنگ سرد علیه اتحاد جماهیر شوروی، که متحد اساسی متفقین در جنگ جهانی دوم بود، ایجاد شد. گفتنی است ناتو اکنون ۳۲ عضو دارد.

افول نسبی امپریالیسم آمریکا[iv]

دو جنگ جهانی در اروپا درپی افول نسبی بریتانیا به‌عنوان قدرت غالب جهانی آغاز شد. آلمان و آمریکا که از اواخر قرن نوزدهم فرایند صنعتی‌شدن را آغاز کرده بودند، تا سال ۱۹۱۳ از بریتانیا پیشی گرفتند.

ظهور و سلطه‌ی جهانی امپریالیسم بریتانیا حدود سال ۱۷۵۰ آغاز شد. در سال ۱۷۵۷، در نبرد پلاسی، بریتانیا کنترل قاطع بنگال را به دست آورد که آغازگر حکومت گسترده‌ی بریتانیا در هند بود. بریتانیا در جنگ هفت‌ساله (۱۷۵۶-۱۷۶۳) فرانسه را در سطح جهانی شکست داد، کانادا را به دست آورد و سلطه‌ی فرامرزی خود را گسترش داد. در سال ۱۸۱۵ در نبرد واترلو، بریتانیا ارتش ناپلئون بناپارت را شکست داد و بدین ترتیب به بزرگ‌ترین قدرت دریایی و مالی جهان تبدیل شد. در اوج سلطه‌ی خود، بریتانیا ۲۵درصد از کره زمین و جمعیت جهان را تحت کنترل داشت، از‌جمله هند، بخش‌های وسیعی از آفریقا، کانادا، استرالیا و گلوگاه استراتژیک کانال سوئز. تاریخ‌نگاران این دوره را «صلح بریتانیایی‌»[v] نامیده‌اند. انقلاب صنعتی ۱۷۶۰ تا ۱۸۴۰ پشتوانه‌ی جهان‌گستری بریتانیا بود.

با این حال، انقلاب‌های صنعتی متأخر در آلمان و آمریکا این دو کشور را قادر کرد تا در بهره‌وری کار از بریتانیا پیشی گیرند. صنعتی‌شدن آلمان، به‌ویژه از سال ۱۸۷۱ تا جنگ جهانی دوم، با صنایع مبتنی بر علم و فناوری پیشرفته مشخص می‌شد. این امر به دلیل رابطه‌ی نزدیک بین دانشگاه‌ها و صنعت ممکن شد. آلمان در ایجاد دانشگاه‌های تحقیقاتی، آزمایشگاه‌های صنعتی، مؤسسات فنی و هماهنگی بانکداری صنعتی و سرمایه‌گذاری دولتی پیشگام بود. صنایع و محصولات جدید شامل رنگ‌های سنتتیک،[vi] داروسازی (مانند آسپیرین و ضدعفونی‌کننده‌ها)، مواد شیمیایی صنعتی (شرکت‌هایی چون BASF و Bayer) و کود مصنوعی بود. آلمان همچنین در فولاد و صنایع سنگین و در مهندسی برق برجسته بود، به‌ویژه در تولید ژنراتورهای برق، شبکه‌های برق، ماشین‌آلات صنعتی و تجهیزات مخابراتی (شرکت‌های اصلی در این زمینه زیمنس و AEG بودند). پس از اتحاد آلمان تحت رهبری اتو فون بیسمارک، آلمان به‌سرعت به قدرت صنعتی پیشروی اروپا تبدیل شد. و الگوی صنعتی مبتنی بر علم به راهنمای صنعتی‌شدن در ایالات متحده و ژاپن تبدیل شد.

صنعتی‌شدن ایالات متحده، به‌ویژه سال‌های ۱۸۶۵ تا ۱۹۱۳، با تولید انبوه، سازماندهی در مقیاس بزرگ، بهره‌برداری از منابع طبیعی و رشد بهره‌وری کار مشخص می‌شد. اگر آلمان در صنعت مبتنی بر علم پیشتاز بود، آمریکا در مقیاس، کارایی و نوآوری مدیریتی پیشتاز بود. ایالات متحده تولید خط مونتاژ را کامل کرد و سیستم‌های کارخانه‌ای را استاندارد ساخت. یک نمونه شرکت فورد موتورز است که خط مونتاژ متحرک که امکان تولید بالا، کاهش قیمت مصرف‌کننده و گسترش بازار انبوه را فراهم کرد. هیچ کشور دیگری پیش از جنگ جهانی اول در این موارد همتای امریکا نبود. ایالات متحده همچنین در صنایع فولاد و صنایع سنگین برجسته بود و تا سال ۱۹۰۰ پیشتاز جهان بود (شرکت فولاد اندرو کارنگی[vii] و شرکت فولاد آمریکا[viii]). تا سال ۱۹۱۳، تولید فولاد ایالات متحده از مجموع تولید بریتانیا و آلمان بیشتر بود. ایالات متحده همچنین بزرگ‌ترین شبکه‌ی راه‌آهن جهان را ساخت، بازارهای کشور را به‌هم متصل کرد و سیستم‌های لجستیکی مدرن را توسعه داد. شبکه‌ی کشوری راه‌آهن، صنایع فولاد، زغال سنگ، مالی و تلگراف را تقویت کرد. ایالات متحده همچنین در صنایع نفت و انرژی پیشتاز بود (جان دی. راکفلر و شرکت استاندارد اویل). ایالات متحده تا اوایل قرن بیستم به بزرگ‌ترین تولیدکننده‌ی نفت جهان تبدیل شد. ایالات متحده شرکت‌های بزرگ عمودی یکپارچه،[ix] ساختارهای مدیریتی مدرن شرکت‌ها و بازارهای مالی را توسعه داد. شرکت‌های آمریکایی عموماً بزرگ تر از همتایان اروپایی خود بودند.

بنابراین، سلطه‌ی بریتانیا بر اقتصاد جهانی توسط آلمان به چالش کشیده شد و منجر به جنگ جهانی اول شد که طی آن آمریکا به جبهه‌ی بریتانیا پیوست. با این حال، معاهده‌ی صلح بعد از شکست آلمان، تحقیر‌آمیز بود و به جنگ جهانی دوم منجر شد و رقابت برای سلطه‌ی جهانی را طولانی‌تر کرد. با شکست قطعی امپریالیسم آلمان و از دست رفتن امپراتوری بریتانیا، ایالات متحده به قدرت پیشرو در امپریالیسم غربی تبدیل شد

دوره‌ی دوم ریاست جمهوری ترامپ

پایه‌ی ایدئولوژیک جنبش «آمریکا را دوباره باعظمت کنیم»[x] (MAGA) اسطوره‌ی مهاجران اروپایی مستعمره‌نشین از ایالات متحده به‌عنوان یک ملت سفیدپوست یهودی-مسیحی و بخشی از تمدن غرب است. نزد آنان که به این اسطوره باور دارند، افول نسبی ایالات متحده به دلیل موج مهاجرت غیرسفیدپوستان از جنوب جهانی است که برخی از آن‌ها حتی مسیحی نیز نیستند. امر مهاجرین غیر اروپایی در کانون انتقاد ترامپ از رهبران اتحادیه‌ی اروپا[xi] قرار دارد (برنز، ۲۰۲۵؛ وونگ، ۲۰۲۵).

دوره‌ی دوم ریاست جمهوری ترامپ با سیاست‌های اجتماعی و فرهنگی‌ای مشخص می‌شود که تلاشی است برای بازگرداندن هنجارهای نهادی «سنتی». این امر هم‌پا است با اقتدارگرایی و تهاجمی نژادپرستانه علیه مهاجران که شامل اخراج گسترده‌ی مهاجران رنگین‌پوست و عمدتاً از آمریکای لاتین و عملاً بستن مرز با مکزیک به روی اکثر پناهجویان است.

در عین حال، ترامپ مهاجرت سفیدپوستان آفریقای جنوبی را که ادعا می‌کردند در آن کشورمورد تبعیض قرار گرفته‌اند، تشویق و از آن استقبال کرده است. در این زمینه، دیدگاه‌های ترامپ با دیدگاه‌های برتری‌طلبان نیمه‌فاشیست سفیدپوست در آمریکا و راست‌گرایان و فاشیست‌های ضد مهاجر در اروپا در‌هم آمیخته است.

اکثریت مردم آمریکا (62 درصد) از استفاده از ارتش در کنترل مرز با مکزیک و (56 درصد) از تفتیش حساب‌های رسانه‌های اجتماعی پناهنده‌جویان حمایت می‌کنند. اما اکثر آمریکایی‌ها (64 درصد) با حبس مهاجرین در زندان‌ها مخالف‌اند. (منیلر و اولفانت 2026).

از آن‌جا که سیاست خارجی امتدادی از سیاست داخلی است، یعنی تا جایی که دولت‌ها در راستای منافع خود عمل می‌کنند، سیاست خارجی ترامپ بر اساس دیدگاه MAGA شکل گرفته است (کادییر، ۲۰۲۴). دوره‌ی دوم ریاست جمهوری ترامپ با اولویت دادن به بخش اجرایی دولت در سیاست‌گذاری مشخص است: تا ۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ترامپ ۲۲۱ فرمان اجرایی صادر کرده است که بیشتر از تمام دوره‌ی اول چهارساله‌ی ریاست جمهوری اوست (هنن، ۲۰۲۵).

سیاست خارجی ترامپ نیز به همان میزان اقتدارگرا بوده است. تحلیل‌گران پیروی سیاست معمول در آمریکا آن را در رویکردش به قاره‌ی آمریکا «امپریالیستی و توسعه‌طلب» توصیف کرده‌اند و آن‌را تداوم «دکترین مونرو» می‌دانند (نیکاس 2025). جیمز مونرو، رییس‌جمهور آمریکا در سال 1823 آمریکای لاتین را «حیاط خلوت»[xii] ایالات متحده خواند و وعده داد که قدرت‌های اروپایی را از آنجا بیرون براند. ترامپ همین سیاست را برای سلب نفوذ چین و روسیه در آمریکای لاتین اتخاذ کرده است.

در دوره‌ی کنونی، استیون میلر، معاون رئیس دفتر ترامپ، سیاست خارجی او را این‌گونه توضیح داد: «ما یک ابرقدرت هستیم. و تحت ریاست جمهوری ترامپ، ما به‌عنوان یک ابرقدرت رفتار خواهیم کرد.» این ذهنیتی بود که باعث ربودن رئیس‌جمهور نیکلاس مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، در سوم ژانویه از کاخ ریاست جمهوری ربوده شوند و به بهانه‌ی شرکت در قاچاق مواد مخدر به آمریکا در منطقه‌ی بروکلین شهر نیویورک زندانی گردند.

طرح حمله‌ی آمریکا به ونزوئلا با بمباران هوایی قایق‌ها در سواحل ونزوئلا آغاز شد، با این ادعا که حامل مواد مخدر به مقصد ایالات متحده بوده‌اند، امری که هرگز هیچ مدرکی در حمایت از آن ارائه نشد. سپس ترامپ ناو جنگی آبراهام لینکلن و پنج ناو جنگی دیگر را در نزدیکی سواحل ونزوئلا مستقر کرد و به CIA دستور داد تا در طرح ربودن مادورو شرکت کند. تمام این‌ها نمایش‌های آشکاری از «دیپلماسی ناو‌های توپدار»[xiii] بود. این اصطلاح در قرن نوزدهم شکل گرفت، زمانی که امپریالیسم غربی کشورهای کم قدرت‌تر را با تهدید برتری نظامی، معمولاً از طریق قدرت دریایی، وادار به اعطای امتیازات می‌کرد. کنگره‌ی آمریکا که از نظر قانون اساسی قدرت اعلام جنگ را دارد، در تمام این دوره سکوت اختیار کرده بود زیرا هر دو حزب در واشنگتن مدت‌ها خواهان سرنگونی مادورو بودند.

‌هنگام نگارش این متن، ترامپ ناو جنگی لینکلن را در نزدیک مرزهای ایران مستقر کرده است در حالی که در حال مذاکره با جمهوری اسلامی است. یک ناو جنگی دوم نیز جهت اعمال فشار بیشتر به منطقه اعزام شده است. ترامپ خواستار توقف غنی‌سازی هسته‌ای، کاهش توسعه و تولید موشک و پایان حمایت از متحدان رژیم در خاورمیانه شده است. در عین حال ترامپ به خبرنگاران می‌گوید که بهترین نتیجه از نظر او سرنگونی جمهوری اسلامی است و با نتان‌یاهو در مورد مذاکرات با تهران و امکان حمله به ایران مذاکره می‌کند.

در خصوص خاورمیانه، ترامپ سیاست طرفداری از اسرائیل را محکم‌تر کرده است، از دولت بنیامین نتانیاهو حمایت کرده، آتش‌بس یک‌جانبه‌ای را به حماس تحمیل کرده است و در پی توافقات عادی‌سازی روابط کشور‌های عربی با اسراییل با توسعه‌ی «توافقات ابراهیم»[xiv] است و با بمباران تأسیسات هسته‌ای عمیقا مدفون در ایران، در جنگ ۱۲ روزه که اسرائیل قادر به انجام آن نبود به کمک نظامی مستقیم به اسرائیل شتافته است.

در عین حال، ترامپ از سیاست خارجی پیشین آمریکا که سراسر جهان را قلمرو خود می‌دانست، عقب‌نشینی کرده و بدین ترتیب تا حدی حوزه‌ی نفوذی برای سایر قدرت‌ها قایل شده است. ترامپ سیاست ضد روسیه بایدن را رد کرده، حمایت نظامی نامحدود از دولت زلنسکی را کنار گذارده و رسماً خواستار صلح از طریق مذاکره شده است. در این مورد رهبران اروپایی ناتو در آلمان، فرانسه و انگلستان هنوز سیاست روسیه‌ستیزی را ادامه می‌دهند. در مورد چین، ترامپ سیاست مورد توافق دو حزب در آمریکا مبنی بر رقابت درازمدت قدرت‌های بزرگ را در چارچوب امنیت اقتصادی دنبال می‌کند. با این حال، سلطه‌ی چین در دریای جنوبی چین را به چالش نمی‌کشد و به نظر می‌رسد ترامپ آماده‌ی مذاکره درباره‌ی آینده‌ی تایوان باشد.

در واقع، سیاست خارجی ترامپ تمرکز بر دکترین مونرو و تلاش برای نفوذ بلامنازع ایالات متحده در قاره آمریکا است. در نتیجه عملاً از روابط بین‌المللی نهادینه شده تحت عنوان «صلح آمریکایی» به‌ویژه در رابطه با اروپا عقب‌نشینی کرده است.

بنابراین، سیاست‌های چندجانبه[xv] جای خود را به ایجاد روابط دوجانبه[xvi] داده است که البته تا حد امکان بر اساس موقعیت دست‌بالای آمریکا شکل می‌گیرند. این موضوع در تجارت بین‌الملل اهمیت خاصی دارد ، ترامپ عملاً سازمان تجارت جهانی[xvii] را کنار گذاشته و با اعمال تعرفه‌های سنگین بر یک کشور یا مجموعه‌ای از کشورها خواهان قراردادهای تجاری نوین به نفع ایالات متحده است. او امیدوار است که صنایع آمریکا را حفظ کند و سرمایه‌ی جدید در صنایع جدید به آمریکا جلب کند.

تاریخ‌نگار اقتصادی داگلاس اروین[xviii] تاریخ تعرفه‌های ایالات متحده را به سه دوره تقسیم می‌کند: دوره‌ی درآمد (حدود ۱۷۹۰–۱۸۶۰)، دوره‌ی محدودیت (۱۸۶۱–۱۹۳۳) و دوره‌ی تقابل (از ۱۹۳۴ به بعد). در دوره‌ی اول، از ۱۷۹۰ تا ۱۸۶۰، میانگین تعرفه‌ها از ۲۰ درصد به ۶۰ درصد افزایش یافت و سپس دوباره به ۲۰ درصد کاهش یافت. از سال ۱۸۶۱ تا ۱۹۳۳، که اروین آن را «دوره‌ی محدودیت» توصیف می‌کند، میانگین تعرفه‌ها به ۵۰ درصد افزایش یافت و برای چندین دهه در همان سطح باقی ماند. از سال ۱۹۳۴ به بعد، در «دوره‌ی تقابل»، میانگین تعرفه به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافت تا این‌که در سطح ۵ درصد ثابت ماند. به‌ویژه پس از سال ۱۹۴۲، ایالات متحده شروع به ترویج تجارت آزاد در سراسر جهان کرد. پس از پیروزی ترامپ در انتخابات ۲۰۱۶، آمریکا حمایت‌گرایی تجاری را افزایش دادو استفاده از تعرفه‌های تجاری از مشخصات دوره‌ی دوم ریاست‌جمهوری ترامپ است.

پروژه هیئت صلح[xix] (BOP) کوشش ترامپ برای جایگزینی یا حداقل کم‌رنگ کردن نقش سازمان ملل است. این پروژه که تداوم الگوی طرح صلح غزه است با تصویب قطعنامه‌ی ۲۸۰۳ شورای امنیت مشروعیت یافته است. BOP در سپتامبر ۲۰۲۵ پیشنهاد و در حاشیه‌ی مجمع جهانی اقتصاد[xx] در ژانویه‌ی ۲۰۲۶ تأسیس شد. دونالد ترامپ خود را به‌عنوان رئیس این هیأت با حق وتو بر تمام تصمیمات آن تعیین کرده است. عضویت در BOP نیازمند تعهد یک میلیارد دلاری برای یک دوره‌ی سه‌ساله است که عملاً اکثر دولت‌های جهان را که فاقد تمکن مالی هستند کنار می‌گذارد. تا زمان نگارش این متن، تنها ۲۵ کشور از ۶۲ کشور دعوت به عضویت در BOP را پذیرفته‌اند. اتحادیه‌ی اروپا و چین نیز دعوت به برای پیوستن به آن را رد کرده‌اند.

افول نسبی امپریالیسم آمریکا

در سال ۱۹۶۰، تولید ناخالص داخلی آمریکا (GDP) معادل ۴۰٪ تولید ناخالص داخلی جهانی بود. در سال ۲۰۲۵، سهم ایالات متحده به ۱۲.۴٪ تقلیل یافته است و پیش‌بینی می‌شود که سهم آن در سال ۲۰۳۰ به ۱۱.۶٪ کاهش یابد. برعکس سهم چین از تولید ناخالص داخلی جهان در سال ۲۰۲۵ برابر با 19.9.٪ بود و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به ۲۱.۴٪ افزایش یابد.[xxi] این نشان می‌دهد که چین از ایالات متحده به‌عنوان بزرگ ترین اقتصاد جهان پیشی گرفته و پیش‌بینی می‌شود که این شکاف با کاهش رشد بیشتر آمریکا و رشد مداوم چین تا سال ۲۰۳۰ بیشتر هم بشود (World Economics، دسترسی در ۱۵ فوریه ۲۰۲۶). جفری ساکس علاوه بر تأیید این ارزیابی اضافه می‌کند که چین در زمینه‌ی صنایع، تولید کالا‌ها و فناوری جدید در موارد مهمی (و نه در همه‌ی موارد) از آمریکا جلوتر است.[xxii]

علاوه بر این، اقتصادهای سرمایه‌داری صنعتی غربی، چه به صورت فردی و چه جمعی، وارد مرحله‌ی جدیدی از رشد کند بلندمدت شده‌اند که به دلیل عوامل اقتصادی، فناورانه، جمعیتی و زیست‌محیطی ایجاد شده است.

نتیجه‌گیری

استدلال کرده‌ام که جنبش «آمریکا را دوباره باعظمت کنیم» و ظهور سیاسی و ریاست جمهوری دونالد ترامپ و سیاست‌های داخلی و خارجی اقتدارگرایانه، تهاجمی و نژادپرستانه‌ی وی ریشه در افول نسبی امپریالیسم آمریکا دارد؛ یعنی ظهور جهانی چندقطبی که چین در آن به‌وضوح قدرت رو‌به‌رشد است.

دوران «صلح آمریکایی» (یا قرن آمریکایی) به پایان رسیده است. با این حال، هنوز هیچ نظم جهانی پایداری جایگزین آن نشده است. رقابت میان قدرت‌های بزرگ‌تر در حال شدت‌گرفتن است. آخرین بار این اتفاق در اوایل قرن بیستم رخ داد، زمانی که سلطه‌ی جهانی بریتانیا توسط آلمان به چالش کشیده شد و منجر به دو جنگ جهانی گردید. در جنگ جهانی اول، بیش از ۶۵ میلیون سرباز بسیج شدند و مجموعاً نزدیک به 10 میلیون سرباز و 7 میلیون غیرنظامی کشته شدند. شش میلیون غیرنظامی نیز عمدتاً بر اثر گرسنگی، بیماری و نسل‌کشی، جان خود را از دست دادند. 21 میلیون مجروح شدند که برخی برای باقی عمر معلول بودند. در جنگ جهانی دوم، مجموعاً ۶۰ تا ۷۵ میلیون نفر کشته شدند که شامل کسانی می‌شد که بر اثر محرومیت، قحطی و بیماری جان باختند. این رقم حدود ۳٪ از جمعیت تخمینی جهان در سال ۱۹۴۰ است.

امروز، یک جنگ جهانی فوراً به جنگی هسته‌ای تبدیل خواهد شد؛ جنگی که بخش زیادی از زندگی روی زمین را نابود خواهد کرد. این چشم‌انداز آن قدر وحشتناک به نظر می‌رسد که افراد تصور می‌کنند که هیچ دولتی هرگز چنین جنگی را آغاز نمی‌کند. با این حال، در ۶ و ۹ اوت ۱۹۴۵، ایالات متحده دو بمب اتمی را به ترتیب بر فراز شهرهای هیروشیما و ناگاساکی ژاپن در پایان جنگ جهانی دوم منفجر کرد تا به ادعای خودش ژاپن را مجبور به تسلیم بکند. در این انفجارها بین ۱۵۰ تا ۲۴۶ هزار نفر کشته شدند که بیشتر آن‌ها غیرنظامی بودند.

جهان وارد دوره‌ی جدید و خطرناک هسته‌ای شده است. این ماه، پیمان نیو استارت[xxiii] بین ایالات متحده و روسیه ـ آخرین محدودیت عمده بر دو زرادخانه‌ی بزرگ هسته‌ای جهان ـ منقضی شد. ترامپ سیاستی مبتنی بر تهدیدهای مبهم و خطرناک را جایگزین کمپینی برای حذف سلاح‌های اتمی کرده است. به این ترتیب یک مسابقه‌ی تسلیحاتی مهارنشده که از اوج جنگ سرد تاکنون بی نظیر است آغاز شده است.

سردبیران نیویورک تایمز این رویکرد ترامپ و «عصر جدید و بی قید» را این چنین توصیف کرده‌اند: «هم در کلمات و هم در مکانیک‌هایش نگران کننده اند. به جای حفظ ثباتی که نیم‌قرن پایدار بود، دولت در حال بررسی استقرار سلاح‌های هسته‌ای بیشتر است و شاید بی‌پروا‌تر از سابق، از ازسرگیری آزمایش‌های هسته‌ای زیرزمینی سخن می‌گوید. (هیئت تحریریه، نیویورک تایمز، ۱۶ فوریه ۲۰۲۶).»

رقابت بین قدرت‌های امپریالیستی در حالی رخ می‌دهد که جهان با تهدیدات وجودی دیگری مانند تغییرات اقلیمی فاجعه‌بار، انقراض ششم و همه‌گیری‌های مکرر روبرو است که نیازمند همکاری نزدیک میان دولت‌های کلیدی جهان است.

این بحران‌ها حل نخواهند شد مگر این‌که جهان، به‌ویژه کشورهای کلیدی چون آمریکا، چین، کشورهای عضو ناتو، و روسیه، از تمدن سرمایه‌داری صنعتی انسان‌محور به جامعه‌‌ی سوسیالیستی زیست‌بوم‌گرایی که در آن انسان‌محوری جای خود را به زیست‌بوم‌محوری بدهد گذار کنند.

[i] America First

[ii] Pro-globalization

[iii] ءMaking America Great Again (MAGA)

4.درک من از امپریالیسم سرمایه داری بر اساس تعریف مارکس از سرمایه است که آنرا "ارزش خود افزا" است و نه سرمایه انحصاری که با درکی نادرست از نظریه رقابت مارکس توسط هیلفردینگ و بعد بوخارین و لنین و دیگران در بین مارکسیست ها جا افتاد. نک به نیری "،نقدی کوتاه بر نظریه‌ی وابستگی و نظریه‌ی سرمایه‌داری انحصاری"، نقد اقتصاد سیاسی، 30 تیر 1402. [iv]

[v] Pax Britania

[vi] Synthetic paint

[vii] Carnegie Steel Corporation

[viii] U.S. Steel

[ix] Vertically integrated companies

[x] Make America Great Again IMAGA)

[xi] European Union (EU)

[xii] Backyard

[xiii] Gunboat diplomacy

[xiv] Abraham Accords

[xv] Multilateral policies

[xvi] Bilateral agreements

[xvii] World Trade Organization (WTO)

[xviii] Douglas Irwin

[xix] Board of Peace

[xx] World Economic Forum

[xxi] همه‌ی این ارقام بر اساس روش «برابری قدرت خرید» (Int$) محاسبه شده‌اند.

[xxii] Jeffrey Sachs. How China Surpassed the United States. No date.

[xxiii] New Starts

منابع

Burns, Dasha. “POLITICO's interview with Donald Trump.” POLITICO, December 9, 2025.

Cadier, David. “Foreign Policy as the Continuation of Domestic Politics by Other Means: Pathways and Patterns of Populist Politicization,” Foreign Policy Analysis. January 2024.

Daniller, Andrew and J. Baxter Oliphant. “How Americans view key Trump administration immigration policies.” PEW Research Center, January 29, 2026.

Ghafarizadeh, Mehrshad. “U.S. Foreign Policy During Donald Trump’s Second Term: The

Strategy of Peace Through Power.” World Politics. 2025.

Hennen, Mia. “Trump has already issued more executive orders in his second term than in his first.” PEW Research Center. December 16, 2025.

Landler, Mark, Jim Tankersley, Aurelien Breeden and Richard Pérez-Peña. “Macron Insists Europe Remains Central to Global Stability.” The New York Times, February 13, 2026.

Nicas, Jack. “The ‘Donroe Doctrine’: Trump’s Bid to Control the Western Hemisphere.” The New York Times. November 17, 2025.

Safavipour, Abtin and Helia Jalalirad. “The Philosophical Underpinnings of Trump's Foreign

Policy: Analyzing Key Influences and Implications.” Journal of Humanities and Education Development. January 2025.

The New York Times. “Trump Risks Igniting a Nuclear Wildfire.” February 16, 2026.“

Wong, Edward. “Rubio Stresses Shared History to Europeans but Warns of ‘Civilizational Erasure’ in Munich.” The New York Times. February 14, 2026.

World Economics. “Share of Global GDP by Country.” Accessed February 15, 2026.

یاداشت ها:

[1] America First

[2] Pro-globalization

[3] Make America Great Again (MAGA)

4.درک من از امپریالیسم سرمایه‌داری بر اساس تعریف مارکس از سرمایه است که آن‌را «ارزش خودافزا» است و نه سرمایه‌ی انحصاری که با درکی نادرست از نظریه‌ی رقابت مارکس توسط هیلفردینگ و بعد بوخارین و لنین و دیگران در بین مارکسیست ها جا افتاد. نک به نیری، «نقدی کوتاه بر نظریه‌ی وابستگی و نظریه‌ی سرمایه‌داری انحصاری»، نقد اقتصاد سیاسی، 30 تیر 1402.

[5] Pax Britania

[6] Synthetic paint

[7] Carnegie Steel Corporation

[8] U.S. Steel

[9] Vertically integrated companies

[10] Make America Great Again IMAGA)

[11] European Union (EU)

[12] Backyard

[13] Gunboat diplomacy

[14] Abraham Accords

[15] Multilateral policies

[16] Bilateral agreements

[17] World Trade Organization (WTO)

[18] Douglas Irwin

[19] Board of Peace

[20] World Economic Forum

[21] همه‌ی این ارقام بر اساس روش «برابری قدرت خرید» (Int$) محاسبه شده‌اند.

[22] Jeffrey Sachs. How China Surpassed the United States. No date.

[23] New Starts